Warunki kursu
- Warunki uczestniczenia w kursie:
- zaliczony pierwszy rok studiów — wymagane;
- zaliczony kurs logiki — wskazane.
- Warunki zaliczenia kursu:
- obowiązkowe ćwiczenia — dopuszczalne 3 nieobecności w semestrze (usprawiedliwienia nieistotne);
- po przekroczeniu limitu nieobecności student zdaje stosowny fragment materiału podczas dyżuru prowadzącego ćwiczenia;
- praca zaliczeniowa — od 12,600 do 27,000 znaków (7–15 znormalizowanych stron druku) — lub egzamin ustny;
- student, którego praca nie zostanie zaliczona, zdaje egzamin ustny.
|
Zwarty opis kursu
|
Struktura reprezentacji jest wykładem semeiotyki Chrlesa Sandersa Peirce’a.
Dlaczego semeiotyki a nie semiotyki? Co to jest semeiotyka? Samo słowo pochodzi od czasownika
semainein: „znaczyć” lub „oznaczać”. Ma zatem ten sam adres etymologiczny,
co wspomniana „semiotyka” czy „semiologia”. Te dwa ostatnie terminy tworzyły parę synonimów o znaczeniu:
„ogólna teoria lub wiedza o znaku”. Tak było do lat 60. minionego wieku.
Status quo naruszył Hjelmslev. Za nim poszła rzesza teoretyków:
Barthes, Metz, Greimas, Eco i inni. Każdy proponował własną zasadę odróżniania semiotyki od semiologii;
żaden nie dysponował siłą upowszechnienia swej propozycji.
W powstałym zamieszaniu daje się jednak dostrzec prawidłowość. W obszarze wpływów myśli anglosaskiej,
gdzie przez Peirce’a sięga się do tradycji Locke’a, znak traktowany jest jako narzędzie poznania.
Natomiast na frankofońskich obszarach wpływów de Saussure’a znak uznawany jest za medium komunikacji.
Krąg anglosaski chętniej sięga po „semiotykę”; frankofoni i frankofile wolą „semiologię”.
Wolno zatem powiedzieć krótko: semiotyka jest nauką o znaku jako medium poznania; semiologia to nauka o znaku jako medium komunikowania.
Semeiotyka zaś jest nauką znaku jako medium simpliciter.
Więcej, jak pisał Peirce, semeiotyka jest filozofią mediacji po prostu. Jeśli zajmuje ją znak, a nawet przede wszystkim znak,
to tylko dlatego, że mediacja jest istotą znaku, że w jego funkcjonowaniu spełnia się najdoskonalej.
Poznawcze i komunikacyjne aspekty mediacji znakowej mogą pojawić się na horyzoncie zainteresowań semeiotyki o tyle tylko,
o ile wyjaśniona już zostanie natura mediacji jako mediacji. Dla Peirce’a znaczyło to, że przed przystąpieniem do
studium znaku, właściwa mu funkcja pośredniczenia musi być oderwana od wszelkich, skądinąd ważkich, partykularyzmów.
W ostatecznym rozrachunku Peirce uznał, że reprezentacja i jedynie ona jest istotą wszelkiego pośredniczenia,
a znak ujęty wyłącznie w aspekcie reprezentacji nazwał reprezentamenem.
A zatem w swym rdzeniu semeiotyka to tyle, co filozofia reprezentamenu.
Lecz jeśli tak, to jakie jest jej nachylenie? Czy narzucająca się odpowiedź: epistemologiczne, byłaby trafna? Otóż nie. Do zadań
semeiotyki nie zależy, by ograniczyć się do jednego przykładu, określanie warunków prawdziwości reprezentamenu.
Stawiany jest natomiast przed nią wymóg podania opisu struktury reprezentacji tak fałszywej, jak i prawdziwej, jak i w końcu takiej,
której nie towarzyszy żadne roszczenie logiczne. Dalej, wspomniany opis winien być bezstronnym, tyleż nieuprzedzonym,
co nie normującym raportem z tego co jest dane i co widoczne.
„Widoczne” — słowu temu w grece odpowiada przymiotnik faneron.
Peirce nadał mu sens rzeczownikowy i zastosował jako zamiennik dla terminu „fenomen”. Opisowe
studium faneronu nazwał faneroskopią. Faneroskopia to opis faneronu. Faneroskopia reprezentamenu to semeiotyka.
Mówiąc językiem mniej «chrzęszczącym» w uchu filozofa kontynentalnego: semeiotyka to fenomenologia reprezentacji.
To jednak jeszcze nie wyczerpuje jej znaczenia. Peirce uważał, iż realność strictori sensu
przysługuje jedynie reprezentamenom (lub reprezentacjom).
Widziana w tej perspektywie faneroskopia reprezentamenu okazuje się fundamentalną ontologią.
Dopiero to twierdzenie pozwala właściwie ocenić dystans dzielący semeiotykę od epistemologicznie resp.
kognitywnie zorientowanej semiotyki i pochylonej nad komunikacją semiologii.
W wykładzie Struktura reprezentacji nacisk położony został właśnie na ontologiczny wymiar semeiotyki.
Wszakże przedstawiwszy go, przystępuje się w ramach wykładu do omówienia jej zastosowań na terenie epistemologii oraz teorii komunikacji
i aksjologii. Prezentowane są główne idee Peirce’owskiego
fallibilizmu
— doktryny, która tezę o istotowej
zawodności wiedzy łączy z gwałtownym atakiem na pozycje scpetycyzmu zarówno esencjalnego jak i metodycznego.
Następnie przedmiotem charakterystyki staje się retoryka spekulatywna, obejmująca
zagadnienia związane z komunikacją. Całość zamyka prezentacja estetyki Peirce’a, której kategorią centralną
jest „kalos”, lecz nie „piękny”, albowiem — co słusznie zauważył Peirce — bycie
kalos to w jednym z istotnych znaczeń właśnie „bycie niepięknym”.
|
Zwarty spis wykładów
- Semeiotyka jako teoria re-prezentacji a semiotyka jako teoria reprezentacji.
- Semeiotyka jako fenomenologia mediacji a: semiotyka «kognitywna», semiotyka komunikacji, semiologia.
- Elementy teorii relacji i faneroskopii kategorii.
- Wybrane zagadnienia klasycznej metafizyki w świetle faneroskopii kategorii.
- Thirdness: mediacja i reprezentacja.
- Semeioza i system.
|
Kto pyta, będzie odpytany!
Idź do wykładu:
[W-01;
W-02;
W-03;
W-04;
W-05;
W-06;]
Syllabus
|
Sekcja
|
Numer
|
Temat Wykładu
|
Klucze Wykładu
|
I: WPROWADZENIE. SEMEIOTYKA CZY SEMIOTYKA?
|
W–01
|
Semeiotyka jako teoria re-prezentacji a semiotyka jako teoria reprezentacji
|
Apologia: Herder o filozoficznej donisłości studiów etymologicznych;
- Semainon versus semeion — umysłowe znaki i ich
zmysłowe nośniki:
- Semainon versus eikón — konwencjonalny znak
a naturalny obraz:
- znak zinterpretowany czy konwencjonalny? — interpretacja a konwencja;
- cassus „idioty” — znak konwencjonalny czy arbitralny?
- ...podobne jak dwie krople wody! — znak naturalny czy ufundowany?
- związki naturalne, intencjonalne, semiotyczne: Peirce, Husserl; Dąmbska, Goodman, Grice, Eco, Ingarden...
- Blaustein o fundamentum representationis.
- Semainon versus simptoma — obiektywne świadectwo
a subiektywny raport:
- znak a oznaka w ujęciu Husserla;
- znak a oznaka w ujęciu Bausteina i Dąmbskiej;
- znak a sygnał w ujęciu Pareto.
- Semainon versus symbolon — rozróżnienie czy wykluczenie?
- arbitralny symbol Peirce’a;
- konwencjonalny symbol Saussure’a;
- mityczny symbol Junga;
- symbole symboliczne i diaboliczne.
|
|
|
W–02
|
Semeiotyka jako fenomenologia mediacji a: semiotyka «kognitywna», semiotyka komunikacji, semiologia
|
Fenomenologia Peirce’a — krótko: faneroskopia;
- Nota etymologiczna: faneros, –a, –on;
- Nota «asekuracyjna» — co znaczy: „termodynamika fenomenologiczna”;
- Faneroskopia a fenemenologia Hegla;
- Faneroskopia a fenomenologia Husserla;
- stanowisko Spiegelberga;
- stanowisko Ransdella;
- Peirce’a faneron;
- czysto deskryptywny charakter faneroskopii a deskryptywno-asertoryczny (nomotetyczny) charakter fenomenologii (Husserla);
- problem epoché;
- epoché sceptyków;
- epoché Kartezjusza;
- epoché Husserla: rodzaje i zakres;
- epoché a living doubt;
- indeks '0' pomostem między faneroskopią a fenomenologią;
- «uprzedzony» charakter deskrypcji faneroskopowej versus «źródłowość» deskrypcji fenomenologicznej;
- historyczna względność wyników faneroskopii a ahistoryczność fenomenologii;
- rewidowalność wyników faneroskopii a apodyktyczna pewność fenomenologii;
- niewykonalność uzmienniania z perspektywy faneroskopii
- Jakobson: faneroskopia jest strukturalną fenomenologią — „strukturalną”, nie: „strukturalistyczną”.
- re-prezentacja jako mediacja;
- struktura mediacji na przkładzie niesemiotycznego aktu ofiarowania;
- semeiotyka faneroskopią mediacji simpliciter.
Semeiotyka a semiotyka «kognitywna» lub zorientowana epistemologicznie:
- Noty historyczne;
- semiotyka stoików — triadyczność relacji znakowej i koncepcja lekton;
- logika Dunsa Szkota i koncepcja formalności;
- nominalistyczny projekt semiotyki Locke’a.
- Semiotyka «kognitywna» jako semeiotyka mediacji poznawczej.
Semeiotyka a semiologia;
(pełne zrozumienie zestawienia przyniosą dalsze wykłady)
| aspekt porównania |
semeiotyka |
semiologia |
| realizm (scholastyczny) |
+ |
− |
| kantyzm (aprioryzm) |
− |
+ |
| kantyzm (konstruktywizm) |
− |
+ |
| psychologia |
− |
+ |
| struktura / system |
generowany |
generująca |
| ditto |
teleologiczny, ciągły |
deterministyczna (Leibniz), dyskretna |
| ditto: satus |
metastabilny |
stabilna |
| struktura semiozy |
ufundowana, linearna (?) |
nieufundowana, rozgałęziona, z «jedynką» |
| transgres międzysytemowy |
racjonalny, ewoluujący, niekumulatywny |
irracjonalny, rugujący, niekumulatywny |
| reprezent. / znak |
triadyczny |
binarny |
| ditto: antropogeneza |
− |
+ |
| ditto: prym. funk. |
mediacja |
komunikacja |
| ditto: prym. zn. |
historyczne: in futuro |
ahistoryczne completum |
| ditto |
zas. negatywne (z systemu różnic) |
zas. pozytywne (int. bezpośredni) |
| ditto: przedm. odn. |
+ |
− |
| status języka |
neutralny |
wyróżniony (wzorzec) |
| aksjomat homologii |
nieobecny |
obecny |
| kod a znak |
uprz. reprezentamen |
uprz. kod |
Konkluzje:
- Mimo związków z kantyzmem semiologia jest niefilozoficzną teorią komunikacji za pomocą znaków (prymat kodu przed znakiem).
- Semiotyka kognitywna jest semeiotyką poznania widzianego przez pryzmat semiozy.
- Faneroskopia jest radykalną fenomenologią w zakresie twierdzenia: istnieją opisy fenomenologiczne, nie istnieją prawa fenomenologiczne.
- Faneroskopia jest kwalifikowaną fenomenologią w zakresie twierdzenia: opis fenomenologiczny wymaga lokalnie aplikowalnego indeksu 0
i nic ponadto; redukcja eidetyczna jest niewykonalna.
- Faneroskopia nie jest fenomenologią w zakresie twierdzenia: niemożliwy jest historycznie i teoretycznie nieuprzedzony opis; wyniki opisu nie mają waloru apodyktycznej pewności.
- Semeiotyka jest faneroskopią mediacji simpliciter; kwalifikacja mediacji jako poznawczej lub semiotycznej jest nieistotna.
Następujący ciąg implikacji prowadzi do finalnej charakterystyki semeiotyki:
- najwyższa realność przysługuje reprezentamenowi*;
- najwyższa realność przysługuje mediacji;
- semeiotyka jest faneroskopią mediacji;
- faneroskopia jest strukturalno-opisową fenomenologią;
- semeiotyka jest strkturalno-opisową nauką o bycie.
*Patrz wykład W-05.
|
II: FENOMENOLOGICZNE I KATEGORIALNE PODSTAWY SEMEIOTYKI
|
W–03
|
Elementy teorii relacji i faneroskopii kategorii
|
Elementy teorii relacji;
- Relacja w sensie teorii mnogości Z-F;
- Uogólniony iloczyn kartezjański: redukowalność relacji n-arnych do binarnych.
- Relacja i relatyw w rozumieniu Peirce’a;
- Nieredukowalność niektórych relacji triadycznych do relacji o niższej arności;
- argumenty Peirce’a;
- analiza Herzbergera.
- Rzeczowe uzasadnienie konwencji terminologicznej: „n-ada”, nie: „n - arna relacja”;
Elementy faneroskopii kategorii;
- Historyczne punkty odniesienia koncepcji Peirce’a;
- kategorie Arystotelesa — ontologiczne czy semiotyczne?
- kategorie Kanta
- zasady Peirce’a redukcji Kantowskiego schematu kategorialnego.
- Firstness, Sececondness, Thirdness; — charakterystyka podstawowa;
- egzystencjalno-ontologiczna charakterystuka kategorii jako modi entis;
- formalno-ontologiczna charakterystuka kategorii jako modi entis;
- kategorie a ontologiczne prawa: wyłączonego środka oraz sprzeczności;
- kategorie a tożsamość: identity versus suchness
- modalna charakterystuka kategorii;
- wykładnia Bensego-Schulza;
- wykładnia Greenlee;
- źródłówa wykładnia Peirce’a.
- relacyjna charakterystyka kategorii;
- kategorie a relacje i relatywy;
- pojęcie degeneracji — kategorie autentyczne i zdegenerowane.
- wzajemna zależność kategorii;
- zasada fundowania;
- zasada nieredukowalności.
- Firstness, Sececondness, Thirdness — problemy, kontrowersje, konfrontacje;
- Firstness — jakościowy komponent świata;
- Firstness a jej «adamowy», graniczny charakter;
- Firstness a ogląd teoretycznie nieuprzedzony — rekurs do Husserla;
- Fistness a qualistas i quale;
- Firstness a możliwość — rekurs do Ingardena;
- Fistness a spontaniczność, świeżość, twórczość...
- Fistness a idea absolutnego przypadku;
- Fistness czyli nothing-in-particular-ness.
- Firstness czyli suchness
- Secondness — «brutalny» komponent świata;
- Secondness a egzystencja;
- Secondness czynna i bierna;
- Secondness a haecceitas;
- Secondness a suppositum;
- Secondness a rzeczy i fakty;
- Secondness czyli this-ness;
- res prohibita? — Boler o nieobecności rzeczy w ontologii Peirce’a.
- Thirdness — umysłowy komponent świata;
- Thirdness a synteza (Kant, Hegel);
- Thirdness a rzeczywistość;
- Thirdness a necessity i destiny;
- Thirdness a myśl i myślenie;
- Thirdness a mediacja;
- Thirdness a reguła i prawo;
- prawo a nawyk (habit);
- habit a habitus entis.
- Thirdness a czas;
- Thirdness czyli would be;
- Thirdness czyli lawfulness;
- Podsumowanie dotychczasowych rozważań:
- «idiostatyczna» Firstness, «idiomatyczna»
Secondness, «paradygmatyczna» Thirdness.
- Iteracyjna technika analizy kategorialnej
|
|
|
W–04
|
Wybrane zagadnienia klasycznej metafizyki w świetle faneroskopii kategorii
|
Peirce a metafizyka;
- «Klub Metafizyczny» — żart czy prowokacja;
- Krytyka tradycyjnej metafizyki i refutacja scjentyzmu;
- Typologia metafizyk.
Analizy i reinterpretacje;
- Peirce a idea henologii;
- Peirce o determinizmie;
- nieredukowalność kategorii a:
- determinizm demokrytejski
- determinizm epikurejski
- determinizm leibnizjański
- Peirce o nieredukowalności bytu potencjalnego do tego, co aktualne;
- Reinterpretacja sporu o uniwersalia;
- semiotyczny status powszechnika
- universale versus generale;
- powszechnik jako abstrakcyjne indiwiduum a powszechnika jako realne continuum;
- Platona realizm czy reizm pojęciowy?
- Lekcja nominalizmu i jego krytyka;
- krytyka teorii idei w Parmenidesie Platona;
- idee i nazwy — Ockhama «mord założycielski»;
- błąd źle umiejscowionego „tylko”.
- Konceptualizm w oczach Peirce’a;
- «trywialność» i nadmiarowość konceptualizmu;
- myśl a myślenie;
- myśl a rzeczywistość
- myśl a język i rozum;
- Peirce a Hamann.
- transcendentalizm a realizm;
- Peirce o życiowej donisłości sporu o uniwersalia;
- dodatek: Peirce o Bogu i wierze.
|
|
III: STRUKTURA REPREZENTACJI
|
W–05
|
Thirdness: mediacja i reprezentacja
|
Suplement i nawiązanie do wykładu W–02;
- Heglowskie wątki semeiotyki Peirce’a;
- Aufchebung? — medium versus eidos;
- Wirkung — mediacja i efektywność;
- znak i «gwiazda szeryfa»;
- zastrzeżenie Goudge’a — odpowiedź Bolera;
- realność reprezentamenu — rekurs do Arystotelesa.
Formalno-ontologiczna problematyka reprezentamenu;
- Triadyczno-trychotomiczna struktura reprezentamenu;
- ground — podstawa reprezentamenu;
- qualisignum — qualitas czy quale?
- sinsignum — rzecz czy fakt?
- legisignum — klasa, prawidłowość czy prawo?
- pytanie o prawomocność kategorialnego rozwarstwienia podstawy reprezentamenu;
- ground jako Pierwsze Trzeciego ( Fistness of Thirdness);
- correlate — przedmiotowe odniesienie reprezentamenu;
- korelat czy przedmiot; przedmiot czy odniesienie przedmiotowe?
- korelat a kontekst;
- Drugie Trzeciego (Secondness of Thirdness) — kategorialny status korelatu;
- problem Savana;
- źródłowa wykładnia Peirce’a.
- bezpośredni przedmiot reprezentamenu oraz jego przedmiot dynamiczny;
- dystynkcja Peirce’a a Kanta rozróżnienie między fenomenem i noumenem;
- dystynkcja Peirce’a a Fregego rozróżnienie między Sinn i Bedeutung;
- dystynkcja Peirce’a a przedmiot intencjonalny Husserla z okresu Badań logicznych;
- dystynkcja Peirce’a a Ingerdena rozróżnienie między przedmiotem czysto intencjonalnym i przedmiotem także intencjonalnym;
- przedmiot dynamiczny jako czynnik determinujący reprezentamen — uderzenie w kantowski konstruktywizm.
- odniesienie przedmiotowe reprezentamenu — modi;
- odniesienie ikoniczne (możliwe) — Eco: podobieństwo nie definiuje ikoniczności; podobieństwo ideą rozszczepioną, obraz – diagram – metafora, ikon, hipoikon, deksryptory;
- odniesienie indeksykalne (egzystencjalne) — związek przyczynowo-skutkowy jako podstawa indeksu, stosunek części do całości jako podstawa indeksu, zaimki względne jako wzorcowe przypadeki, desygnatory;
- odniesienie symboliczne (realne) — symbole konwencjonalne lub arbitralne (arbitralność i Secondness), dystrybutory.;
- wzajemna zależność przedmiotowych odniesień reprezentamenu;
- zależność typu odniesienia przedmiotowego reprezentamenu od typu jego podstawy;
- interpretant — znaczenie reprezentamenu;
- interpretant bezpośredni (eksplicitny): bezkontekstowy;
- odniesienie reprezentamenu do interpretanta bezpośredniego: hipotetyczne, kategoryczne, relatywne.
- interpretant dynamiczny (efektywny): emocjonalny, energetyczny, logiczny;
- odniesienie reprezentamenu do interpretanta dynamicznego: sympatetyczne, perkusuwne, indykatywne.
- interpretant finalny (normalny, intendowany): estetyczny, etyczny, logiczny;
- odniesienie reprezentamenu do interpretanta finalnego: rhematyczne (seme), dicentyczne (pheme), argumentowe (delome).
- Peirce’a koncepcja interpretanta w kontekście historycznym;
- interpretant a intensja resp. ekstensja;
- interpretant a konotacja resp. denotacja;
- interpretant a znaczenie in concreto resp. in abstracto;
- interpretant a intencja znaczeniowa resp. znaczenie idealne.
Konkluzje;
- pojęcie ontyczności i jej stopnie;
- pojęcie semiotyczności i jej stopnie;
- korelacja ontyczności i semiotyczności.
- pojęcie klasy znaków
- niepełne klasy znaków;
- dziesięć dopuszczalnych, pełnych klas znaków.
|
|
IV: SEMEIOZA I NIESKOŃCZONOŚĆ
|
W–06
|
Semeioza i system
|
„Semeioza” — trojaki sens terminu;
- „Semeioza” w znaczeniu „reprezentamen”;
- działania w reprezentamenie a działanie reprezentamenu.
- „Semeioza” w znaczeniu „(dowolny) proces semeiotyczny”;
- the proper significate outcome;
- procesy naturalne a procesy semeiotyczne;
- semeioza a automatyczna regulacja.
- „Semeioza” w znaczeniu „generowanie”
- proste generowanie — propagacja reprezentamenu;
- generowanie progresywne — przyrost semiotyczności;
- Retrosemeioza;
- proste replikowanie
- replikowanie degresywne;
- reprezentamen nieautentyczny i jego rola w semeiozie;
- inne stopery semeiozy.
System semeiotyczny;
- prosta generatywność reprezentamenu a jego systemowy charakter;
- pochodność systemu;
- niesamoistność i niesamodzielność reprezentamenu;
- H3O+ — triada reprezentamunu jako idealizacyjny model komórki semeiozy.
- ciągłość semeiozy;
- ciągłość w ujęciu teoriomnogościowym;
- Peirce’a ujęcie ciągłości jako relacyjnej ogólności (relational generality)
- «regularność» semeiozy;
- normatywna funkcja interpretanta;
- absolutny przypadek i punkty osobliwe semeiozy.
- celowość semeiozy;
|
Pokaż/Ukryj tematy prac zaliczeniowych
- Temat własny — wymaga uzgodnienia z prowadzącym wykład.
Krąg antropologii.
- Man is a sign — smeiotyczna antropologia bez «osoby».
- Man is a sign — od futuryzmu semantyczno-ontologicznego do futurystycznej antropologii Peirce’a.
- Jesteś, kim nie jesteś — z Peirce’owskiej perspektywy o niemożliwym związku indywidualizmu z futuryzmem w antropologiach egzystencjalnych.
- My language is the sum total of myself versus Granice mojego języka są granicami mojego świata
— komplementarność czy konkurencja tez Peirce’ i Wittgensteina?
- Jest Ja, kto mówi «ja» — język a podmiotowość w ujęciu Benveniste’a i Peirce’a.
Krąg epistemologii.
- Semeiotyczne umotywowanie fallibilizmu Peirce’a: fallibilizm a sceptycyzm.
- Antyfundamentalizm a synechizm: ciągłość znaku i nieosiągalność archimedesowego punktu poznania.
- O pewności: Husserl, Peirce, Wittgenstein.
- Synechizm a fallibilizm: ciągłość bytu i znaku a zawodność poznania.
- O niepewności: pesymistyczna indukcja Reschera a Peirce’a rule of hope.
- Tychizm a semeiotyka poznania — Peirce i Rescher o roli przypadku w procedurach interpretacyjnych i operacjach poznawczych.
- Czy Peirce zapowiada falsyfikacjonizm? — wątki Peirce’owskie w filozofii Poppera.
- Truth crushed to the earth shall rise again — Peirce o prawdzie, prawdziwym znaku i jego bezpośrednim przedmiocie.
- Prawda, consensus i the long run — pro i contra Habermasa-Appla wykładni Peirce’a koncepcji prawdy i badań naukowych.
- Peirce’a pragmatycystyczna teoria znaczenia a Jamesa pragmatyczna teoria prawdy.
- Abdukcja a poznawcza synteza: Peirce’owska hipoteza versus Kantowska konstrukcja.
- Abdukcja versus redukcja: twórcze aspekty uzasadniania w ujęciu Peirce’a i Łukasiewicza.
- Myśl a myślenie: między semiotyką a psychologią.
- We reason only by icons — ikon i poznanie w ujęciu Peirce’a.
- Logos i eikón — rola znaków ikonicznych w logice.
- Rozumność symbolu czy symboliczność rozumu?
- W świecie poznajemy tylko to, co sami do niego wnieśliśmy — teza Kanta widziana zza «tęczy» Peirce’a.
- Przypadek, miłość i logika — uwagi o praktycznej i teoretycznej doniosłości interpretantów emocjonalnych.
- Peirce o „niepoznawalnym” — pojęcie czy flatus vocis?
Krąg estetyki.
- Estetyka jako normatywna nauka pierwsza; jej znaczenie dla etyki i logiki.
- Estetyka jako normatywna nauka pierwsza a postmodernistysczna koncepcja estetyki jako filozofii pierwszej.
- Piękno jest początkiem przerażenia — dualizm estetyki Peirce’a.
- Piękno a prawda — Hegel, Peirce i Heidegger.
- Nothing is truer than true peotry — Vico, Nietzsche, Heidegger i Peirce o języku poezji i o poezji języka.
- Wizja i hipoteza: twórczość artystyczna a badanie naukowe z Peirce’wskiej perspektywy.
- I do think that an esthetic ideal is a virtual factor of a duly rationalized purport — związki sztuki, estetyki i nauki z Peirce’owskiej perspektywy.
- Brilobox i Brilobox — od sztuki odniesienia do przedmiotu do sztuki odniesienia do interpretanta.
- Emocjonalne i energetyczne interpretanty w sztuce szeroko rozumianego akcjonizmu (akcjonizm strictori sensu, happening, performance...).
- Arcydzieło a znak doskonały.
- Esse est interpretari — tezy Danto o istnieniu dzieła sztuki i ich Peirce’owska reinterpretacja.
- Schiller i Peirce o «smaku».
- Perswazja i perwersja: szkic semeiotyki języka nowoczesnej reklamy.
- Język nowych mediów na przykładzie semeiotyki emotikonu.
- Degenerowanie znaku w procedurach estetyzacji rzeczywistości.
Krąg fenomenologii.
- Fenomenologia Peirce’a a fenomenologia Husserla — kolizja, koincydencja czy interakcja?
- Między aktem a znakiem: Brentano i Peirce o intencjonalności.
- Między aktem a znakiem: Husserl i Peirce o strukturze świadomości.
- Antypsychologizm Peirce’a i jego ocena z perspektywy Husserlowej krytyki koncepcji nauk normatywnych.
- Retrosemiotyczny model redukcji feneomenologicznej: szkic odczytania fragmentu fenomenologii Husserla środkami semeiotyki Peirce’a.
- ... no thought in intuition Peirce’a krytyka intuicji i introspekcji.
- Bezpośredni przedmiot znaku a intencjonalny przedmiot aktu świadomości: Peirce, Husserl, Ingarden.
- Immediate Object—Dynamic Object versus przedmiot czysto intencjonalny—przedmiot także intencjonalny: dystynkcja Peirce’a a rozróżnienie Ingardena.
Krąg ontologii.
- Universale est quod natum aptum est dici de multis — Peirce o znakowej naturze powszechników.
- Generals versus Universals
— Peirce o dwóch typach powszechników.
- Peirce’a redukcja idei do znaku i jej ontologiczne konsekwencje w świetle twierdzenia: Matter is merely a husk of ideas.
- Synechizm i spór o powszechniki: powszechnik jako abstrakcyjne indywiduum a powszechnik jako realne continuum.
- Synechizm i semeiotyka: ciągłość bytu a ciągłość znaku.
- Occam de Plato? — Peirce o związkach nominalizmu z platonizmem.
- Czy konceptualizm jest «trywialny»? — krytyczna analiza argumentów Peirce’a przeciw konceprualizmowi.
- Ontologiczne prawa wyłączonego środka i sprzeczności w konstrukcji kategorialnego schematu Peirce’a oraz
egzystencjalnej stratyfikacji Ingardena.
- Res prohibita? — status jednostkowej rzeczy w świetle Peirce’a teorii kategorii.
- True idealism is that reality consists in the future — foturymzm semantyczny a futuryzm
ontologiczny Peirce’a.
- Panlogizm Hegla a pansemiotyzm Peirce’a.
- Relatywizm lingwistyczny Sapira–Whorfa z Peirce’owskiego punktu widzenia.
- Relatywizm lingwistyczny Heideggera z Peirce’owskiego punktu widzenia.
- Semeiotyka —tychizm —lingwistyczny determinizm
Krąg semeiotyki.
- Triadyczność autentycznego znaku w świetle twierdzenia o niesprowadzalności (niektórych) relacji 3-arnych do relacji o niższej arności.
- Triadyczność znaku a opozycja: podmiot—przedmiot.
- Znak zdegenerowany, jego pojęcie i funkcje w semeiotyce Peirce’a.
- Peirce o znaczeniu „znaczenia”.
- Czas i znak — Peirce’a futuryzm semantyczny.
- Semantyczny futuryzm Peirce’a a koncepcja interpretanta finalnego resp. normalnego.
- Lekton stoików a interpretant Peirce’a
- Peirce’a koncepcja znaczenia qua habit a scholastyczne pojęcie habitus entis
- Kartezjuszowy ideał jasności i wyraźności a maksyma pragmatyczna.
- Pragmatycyzm i semeiotyka: nawyk postępowania a znaczenie znaku w opisie Peirce’a.
- Peirce o interpretowalności znaku jako warunku sine qua non jego znaczenia ekstensjonalnego i intensjonalnego sensu.
- Interpretant—Immediate Object versus Sinn—Bedeutung: dystynkcja Peirce’a a rozróżnienie Fregego.
- Sieciowy model semiozy (dynamicznej interpretacji): odtworzenie i zastosowanie w obszarze problematyk: rozumienia, wyjaśniania i naukowego poznania.
- Benveniste’a pytanie o archimedesowy punkt interpretacji w świetle sieciowego modelu semiozy.
- Incurvatio interpretationis a determinizm lingwistyczny Sapira–Whorfa.
- Interpretant bezpośredni a interpretant dynamiczny — znaczenie zamierzone a znaczenie odebrane: porównawcza analiza dwóch dystynkcji.
- Interpretant dynamiczny a interpretant logiczny — znaczenie w sensie psychologicznym a znaczenie w sensie logicznym: porównawcza analiza dwóch dystynkcji.
- Interpretant emocjonalny: Peirce’ semeiotyka uczuć.
- «Zinterpretowany Bliźniak» — ikon i podobieństwo.
- «To jest tam» — zaimki wskazujące, indeksy i związki przyczynowo-skutkowe.
- Symbole symboliczne i symbole diaboliczne.
- Omne symbolum de symbolo a kategorialna zasada fundowania.
- Omne symbolum de symbolo: ontologiczna zasada separacji znaku i rzeczywistości czy semeiotyczna zasada nieoznaczoności sensu?
- Pansymbolizm semeiotyki? — analiza twierdzenia Douglasa Greenlee o pozornej obecności ikonów i indeksów w Peirce’owej filozofii znaku.
- «Anty-Greenlee» — jak możliwe są czyste symbole w świetle kategorialnej zasady fundowania?
- Nawyk i reguła (habit) — Peirce i Wittgenstein o rozumieniu.
- Myśl jest to zdanie sensowne versus Every thought is an external
sign — lingwistyczny zwrot Wittgensteina a semiotyczny zwrot Peirce’a.
- Co się da powiedzieć jasno, da się powiedzieć krótko — Peirce’a etyka terminologii.
Na górę strony
|
|